ΣΥΝΕΞΑΡΤΗΣΗ

Σύμφωνα με την ψυχολογία ο όρος συνεξάρτηση αναφέρεται στη θεωρία που επιχειρεί να εξηγήσει ανισόρροπες σχέσεις μέσα στις οποίες τα άτομα ενεργοποιούν αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές των άλλων ατόμων .Ο όρος πρωτοεμφανίστηκε τη δεκαετία του ‘70 ως συμπεριφορική περιγραφή των συζύγων, των γονέων και συντρόφων εξαρτημένων ανθρώπων. Συνεξάρτηση είναι ο όρος που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε αυτούς τους ανθρώπους που με υψηλή αυτοθυσία εστιάζουν στις ανάγκες των άλλων, καταστέλλοντας τις δικές τους επιθυμίες και συναισθήματα σε μια προσπάθεια ελέγχου ή επίλυσης των προβλημάτων άλλων ανθρώπων.

Η συνεξάρτηση είναι μια μαθημένη συμπεριφορά που μπορεί να μεταδοθεί από τη μια γενιά στην άλλη. Είναι όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενο άρθρο μια εξαρτημένη μάθηση μέσα από το οικογενειακό-κοινωνικό-διαπροσωπικό περιβάλλον, που επηρεάζει την συναισθηματική και συμπεριφορική κατάσταση και ικανότητα του ατόμου να χτίσει μια υγιή αίσθηση ταυτότητας με τον εαυτό του αρχικά και στη συνέχεια να έχει υγιείς, αμοιβαίες και ικανοποιητικές σχέσεις με το περιβάλλον του. Η συνεξάρτηση επί της ουσίας μαθαίνεται παρακολουθώντας και μιμούμενοι τα μέλη της οικογένειας, του περιβάλλοντος (εργασιακού-κοινωνικού) και των σχέσεων που χτίζουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας πού εκδηλώνουν αυτού του είδους συμπεριφορές.

ΒΑΣΙΚΑ ΣΥMΠΤΩΜΑΤΑ ΣΥΝΕΞΑΡΤΗΣΗΣ:

α)Μη υγιής αίσθηση ταυτότητας:

Το συνεξαρτημένο άτομο διατηρεί ελάχιστα την ταυτότητα του εαυτού του και η αίσθηση αυτοεκτίμησης του εξαρτάται από την προσπάθεια ελέγχου στο περιβάλλον και τις σχέσεις του. Ταυτίζεται υπερβολικά με τους διάφορους ρόλους τους και τις σχέσεις τους και τα χρησιμοποιεί για να πάρει ικανοποίηση, να νοιώσει χρήσιμο, απαραίτητο και αγαπητό. Αισθάνεται βαθιά απογοήτευση όταν νοιώθει ότι δεν το εκτιμούν όσο πρέπει ή όταν δεν καλύπτονται οι προσδοκίες του. Η ταυτότητα του εξαρτάται από τον έλεγχο αυτών των προσδοκιών. Στην πραγματικότητα προβάλλουν τις δικές τους ανάγκες στους άλλους ή προσκολλούνται σε ρόλους και ανθρώπους για να αποκτήσουν αίσθηση ταυτότητας και ύπαρξης.

β)Παραμέληση προσωπικών αναγκών:

Οι συνεξαρτητικοί είναι άτομα που θέλουν συνεχώς να ικανοποιούν και να ευχαριστούν τους άλλους και το περιβάλλον του. Θυσιάζει και αγνοεί τις ανάγκες του, την επαφή με τον εαυτό του, τις επιθυμίες του, τα συναισθήματα του βάζοντας την ευημερία, την ασφάλεια, τα συναισθήματα, τις ανάγκες και την ευημερία των άλλων η του περιβάλλοντος του πάνω από τη δική του.

Π.χ.σε μια εξαρτητική σχέση ο συνεξαρτημένος θα κάνει τα πάντα να κρατήσει τη σχέση ακόμα και εάν αυτή είναι δυσλειτουργική και δεν καλύπτει τις ανάγκες του για να αποφύγει το αίσθημα εγκατάλειψης ως αποτέλεσμα μιας επιτακτικής ανάγκης ελέγχου των δικών του συναισθημάτων και των άλλων.

γ)Αίσθηση κενότητας και ανικανοποίητου:

Νοιώθουν τόσο άδειοι μέσα τους , που συνεχώς προσπαθούν να γεμίσουν το κενό τους με ατελείωτους κύκλους υπερδραστηριότητας Ο παρορμητικός καταναγκασμός είναι τέτοιος που πέφτουν με τα μούτρα σε σχέσεις , σε εξάρτηση , σε εργασιομανία, οικογένεια ,“δείχνουν” ότι τα καταφέρνουν όλα. Οι άνθρωποι αυτοί αρρωσταίνουν γιατί όσο σκληρά και αν προσπαθούν, όσο και αν θυσιάζονται, όσο και αν πετυχαίνουν στα πάντα, ποτέ δεν νοιώθουν ικανοποιημένοι και δεν ξέρουν πότε να σταματήσουν. Όσο περισσότερο προσπαθούν να γεμίσουν το κενό , τόσο αυτό μεγαλώνει.

δ)Προσπάθεια για έλεγχο:

Προσπαθούν να ελέγξουν τις πράξεις των άλλων με συγκεκριμένους τύπους συμπεριφορών ,για να βρεθούν και να δημιουργήσουν εκείνη τη συναισθηματική και πρακτική συνθήκη που εξυπηρετεί μόνο το δικό τους “εγώ¨ . Τις φορές που οι στρατηγικές αυτές δεν φέρνουν αποτέλεσμα τον κάνουν να νοιώθει ακόμα χειρότερα, χάνοντας την αυτοεκτίμηση του την οποία έκτισε ακριβώς επάνω σε αυτούς του ελεγκτικούς μηχανισμούς .Δεν μπορούν ποτέ να δει και να δεχτεί ότι είναι αδύνατον το να ελέγξει την συμπεριφορά και τα συναισθήματα των άλλων. Μέσω αυτής λοιπόν της ματαίωσης επιλέγουν συνεχώς συντρόφους,εργασίες , κοινωνικό περιβάλλον που “δεν τους αξίζουν” και θα πουν εκλογικεύοντας “έτσι είμαι εγώ συνέχεια με εκμεταλλεύονται , ξέρω ότι δεν γινεται να αλλάξω τώρα πια”.

Σε αυτό το σημείο ίσως να σκεφτείτε ότι η συνεξάρτηση είναι απλά ένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό Κατά την διάρκεια της ζωής μας ίσως όλοι να το έχουμε βιώσει. Όλοι όσοι έχουμε ερωτευτεί ξέρουμε πολύ καλά πόσο βαθιά επηρεαζόμαστε από τη συμπεριφορά του άλλου ατόμου. Επίσης και οι γονείς νοιώθουν αναστατωμένοι όταν τα παιδιά τους, τους απογοητεύουν, ή η σύζυγοι είναι στεναχωρημένοι όταν το έτερον ήμισυ τους ανακοινώνει ότι θα φύγει……όμως η συνεξάρτηση δεν αφορά τα φυσιολογικά συναισθήματα ή τις συμπεριφορές που προκύπτουν από τις παραπάνω καταστάσεις, όσο από το ότι δεν μπορούμε να δούμε τους άλλους ως ξεχωριστές οντότητες από εμάς , με τις δικές τους συμπεριφορές, συναισθήματα και πράξεις που εμείς δεν έχουμε καμία σχέση. Στην ουσία για τον συνεξαρτημένο οι πράξεις των άλλων είναι δικές του πράξεις!!!!